White Spirit/Sentetik Tiner

Genel Özellikleri

White spirit, özellikle boya inceltici olarak çok yaygın bir şekilde kullanılan petrol türevi berrak bir sıvıdır. Genelde çok uzun olmayan 7-12 karbon arası alifatik ve alisiklik hidrokarbonlar içerir. Üç farklı türde white spirit vardır ve her white spirit türü üç farklı dereceye ayrılır. White spirit hidrodesülfürizasyon işlemine tabii tutulduysa ‘tip 1’, çözücü ekstraksiyonuna maruz kaldıysa ‘tip 2’, hidrojenasyona maruz kaldıysa ‘tip 3’ olarak isimlendirilir. Her bir white spirit türü daha sonrasında parlama noktalarına göre düşük derece, standart derece ve yüksek derece olarak ayrılır. Ayrıca distilasyondan başka hiçbir işleme maruz kalmayan white spirit türü de vardır, genelde ‘tip 0’ olarak adlandırılır.

Üretimi

White spirit, petrokimya ürünlerinin karıştırılmasıyla elde edilir.

Kullanım Alanları

White spirit, boya incelticilerde ve temizlik malzemelerinde yaygın olarak kullanılan bir kimyasaldır. Boya endüstrisinde en yaygın kullanılan çözücüdür. Aerosoller, boyalar, odun koruyucuları, cila, vernik ve asfalt ürünlerinde ekstraksiyon solventi olarak kullanılır. White spirit bunun haricinde endüstriyel olarak tekstil başta olmak üzere birçok alanda, özellikle yağları ve diğer organik kalıntıları temizlemek için çok yaygın olarak kullanılır.
Ayrıca, white spirit evlerdeki boya fırçalarını, bazı otomobil parçalarını, kullanılmış kömür ızgaralarını temizlemek için tercih edilir. Özellikle gözenekli yüzeylerde organik bazlı yapışkan kalıntılarını çok güzel çözer.
White spirit aynı zamanda terebentin yerine kullanılabilecek uygun fiyatlı, petrol bazlı bir alternatiftir ve bu yüzden yağlı boya kullanan ressamlar tarafından tercih edilir.
Çok yanıcı bir sıvı olduğundan yakıt olarak kullanımı teorik olarak mümkün olsa da yüksek uçuculuğu yüzünden genelde bazı küçük portatif sobalar haricinde tercih edilmez ama yakıt ve yağ katkısı olarak kullanılır.

Güvenlik Önlemleri ve Zehirlilik Durumu

White spirit düşük düzeyde akut toksisiteye sahiptir ama yine de maruz kalındığı durumlarda mide bulantısı, baş dönmesi, baş ağrısı gibi etkiler oluşturabilir. Daha yüksek konsantrasyonlara maruz kalınan durumlarda ise bu etkiler güçlenir ve narkotik etkiler gözlenebilir. Kronik white spirit maruziyetinde; sinirlilik, depresyon, uyku bozuklukları gibi merkezi sinir sistemi bozuklukları ve iç organlarda kalıcı hasarlar oluşabilir. Ayrıca, cilt ve göz için aşırı tahriş edicidir ve dokularda kızarma gibi izler oluşturabilir.
White spirit aşırı yanıcıdır ve hava ile yanıcı karışımlar oluşturur. Bu yüzden iyi havalandırılmış serin ortamlarda, ağzı sıkıca kapatılmış kaplarda saklanmalı; her türlü alev kaynağından ve yüksek sıcaklıktan uzak tutulmalıdır.